001..ఉ.
ఉద్ధవ వ్యాసపుత్రశుక ఉజ్వల గీతను వ్రాయ గల్గగన్
ఉద్దవ గీతగాంచకలి యున్నతి దైత్య వధాసమానమున్
ఉద్ధవద్వాపరం ముగియ ఊహల పర్వము వర్ణనేయగున్
ఉద్దవ శిద్ది గీతఫల పూజ్యత భావము తీరుగాయగున్
భావం: వ్యాసమహర్షి కుమారుడైన శుకయోగీంద్రుడు ఉద్ధవగీతను ప్రకాశవంతమైన జ్ఞానగీతగా వర్ణించాడు. దైత్యసంహారంతో భూభారం తొలగించిన శ్రీకృష్ణుడు ద్వాపరయుగాంతంలో కలియుగ ప్రవేశాన్ని సూచిస్తూ ఉద్ధవునికి ఈ గీతను ఉపదేశించాడు. ఇది కేవలం సంభాషణ మాత్రమే కాక, జీవులకు సిద్ధిని ప్రసాదించే మోక్షమార్గ బోధ. అందువల్ల ఉద్ధవగీత ఫలం పూజ్యమైనదై, ఆత్మజ్ఞానం–భక్తి–వైరాగ్యాలను ప్రసాదించేదిగా నిలుస్తుంది. �
*****
002..ఉ.
పాండవులన్ సహా సహన పాలన కష్టము జూదమవ్వగన్
కౌరవుల కండబలం కాలపు దుర్బుద్ధి భారమవ్వగన్
దుండగ రాజులెల్లను సుదుర్మతి మార్గము కృష్ణగీతగన్
నిండుగ పాపమంతయు సజీవన కర్మల యుద్ధధర్మమున్
భావం:
జూదక్రీడ, అవమానాలు, కౌరవుల దుర్బుద్ధి వల్ల పాండవులకు సహనం కష్టమైంది. అధర్మపరులైన కౌరవులు, దుష్టరాజులు భూభారంగా మారారు. శ్రీకృష్ణుని మార్గదర్శకత్వంలో జరిగిన యుద్ధం ద్వారా అధర్మాన్ని తొలగించి, ధర్మాన్ని స్థాపించే కర్మగా మహాభారత సంగ్రామం నిలిచింది.
*****
003..శా..
భూభారంబును దుష్టరాజులుగనున్ భూదేవి బాధింపగా
భూభారంగను గర్వయాదవులుగన్ భూతత్వమె నొప్పింపగా
స్వాభావ్యంగ ధర్మనాశనముగన్ సామ్యా విరుద్ధంబుగా
ప్రాబల్యంబున కృష్ణుడే విధిగనున్ ప్రాధాన్య మార్గంబునన్॥
సారాంశం:
దుష్టరాజుల వినాశనంతో భూభారం తగ్గినా, గర్వంతో ధర్మవిరుద్ధంగా మారిన యాదవుల ప్రాబల్యం కూడా భూమికి భారమైందని గ్రహించిన శ్రీకృష్ణుడు, ధర్మసంస్థాపన కొరకు వారి అంత్యాన్ని కూడా దైవయోజనలో భాగంగా నిర్ణయించాడని ఈ భావం తెలియజేస్తుంది. �
****
04..మకో.
భాహ్యశత్రువు దుష్టబుద్ధియు బంధభేదమునున్నచో
భాహ్య గర్వము వైభవంబుయు భక్తితీరుగ నున్నచో
భాహ్య యాదవ అంతరాత్మలు భారమవ్వుటె నన్నచో
భాహ్యనాశన మగ్ని పుట్టుట పృథ్విభారము నున్నచో
భాహ్య మాయలు కృష్ణవిద్యలు హారతీయగు నాదృతిన్
భావసారం
→ వెలుపల శత్రువులు మాత్రమే కాక, దుష్టబుద్ధి, బంధువుల మధ్య విభేదాలు పెరిగినప్పుడు సమాజంలో అశాంతి వ్యాపిస్తుంది.→ ఐశ్వర్యం, వైభవం పెరిగి, భక్తి–వినయం తగ్గిపోతే గర్వం అధికమవుతుంది.→ యాదవులు వంటి శక్తివంతులు కూడా ధర్మమార్గం విడిచి అహంకారానికి లోనైతే, వారు భూమికి భారంగా మారతారు.→ భూభారం అధికమైనప్పుడు, దానిని తొలగించేందుకు వినాశనరూపమైన అగ్ని (కాలప్రభావం, దైవసంకల్పం) ఉద్భవిస్తుంది.→ ఈ సమస్తం శ్రీకృష్ణుని మాయ, దైవవిద్య, లీలా వైభవమే; చివరకు ఆయన సంకల్పమే ధర్మాన్ని స్థాపించి భూభారాన్ని తొలగిస్తుంది. అందుకే ఆ కృష్ణతత్వానికి హారతి అర్పించాలి.
***&*
(05)..ఆ. వె
యాదవ కుల స్థితియు యానంద గర్వంబు
పాప భార మగుట పాలన యని
బ్రాహ్మణ పలుకౌను యాదవ నాశనం
కృష్ణ సంఘటనలు శృతి లయలగు
లక్ష్య పూర్తి గాంచ అవతార లీలలు
సకల గర్వ మనచ సమయ మదియె
స్వయముగాను మారి వాక్య స్వదామమై
శిద్ది పొంద పుడమి దివ్య లీల
సంక్షిప్త భావం:
యాదవులు ఐశ్వర్యం, బలం, గర్వంతో భూభారంగా మారినప్పుడు, శ్రీకృష్ణుడు బ్రాహ్మణుల శాపాన్ని నిమిత్తంగా చేసి యాదవ వంశాన్ని లయపరచాడు. అవతార లక్ష్యం నెరవేరిన తరువాత గర్వానికి అంతం చేసి, తన దివ్యలీలలను ముగించి స్వధామానికి చేరడానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఈ సంఘటన ద్వారా అహంకారం ఎంత గొప్ప వంశాన్నైనా పతనానికి దారితీస్తుందని బోధించాడు. �
******
(06)ఉ.
మాధవ దివ్యరూపము సమానమనస్సుతొ లోక కన్నులై
వేదన మార్చవాక్కులగు విశ్వమునస్మరణా విధానమున్
నాదపు జీవితం నటన నమ్మక విద్యల కర్మలేయగున్
అదర ణావిధానములు ఆశల చింతన దైవ ప్రార్ధనల్
భావం:
మాధవుని దివ్యరూపం లోకమంతటికీ లావణ్యమూర్తిగా దర్శనమిస్తూ ప్రజల కన్నులను ఆకర్షిస్తుంది. ఆయన మధుర వాక్కులు జీవుల వేదనలను తొలగించి, భగవత్స్మరణ మార్గాన్ని చూపిస్తాయి. ఆయన లీలలు, జీవన విధానం, నడవడి అన్నీ మానవులకు ఆదర్శప్రాయమైన కర్మమార్గంగా నిలుస్తాయి. ఆయన ఉపదేశాలు నమ్మకం, ధర్మం, కర్తవ్యం నేర్పుతాయి. అలా భక్తుల ఆశలు, ఆలోచనలు, చింతనలు అన్నీ దైవప్రార్థన వైపు మళ్లేలా చేస్తాయి. శ్రీకృష్ణుని రూపం, వాక్యం, ఆచరణ మూడు కూడా జీవులను ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో నడిపించే దివ్య సాధనాలుగా నిలుస్తాయి. �
****
07. ఉద్భవ గీత
ఉ.
లీలలు గీతభాగవత లాలన ధర్మము సత్యబోధగన్
లీలలు జ్ఞానసంపదయు జీవనలక్ష్యము నామవాక్యమున్
లీలలు యంధకారమును తీవ్రత తగ్గెడి దివ్యదర్శనమ్
లీలలు కృష్ణకీర్తిగను లోక ప్రవర్తన మార్గ దర్శనమ్
భావసారం:→ కృష్ణుని లీలలు, గీతా-భాగవత ఉపదేశాలు ధర్మాన్ని పోషించి సత్యజ్ఞానాన్ని బోధిస్తాయి.
లీలలు జ్ఞానసంపదయు → భగవన్నామం, భగవద్వాక్యాలు జీవన పరమార్థాన్ని తెలియజేసే జ్ఞాననిధులు.→ భగవంతుని చరిత్ర, స్మరణ, దర్శన భావన అజ్ఞాన చీకటిని తొలగించి అంతరంగాన్ని ప్రకాశింపజేస్తాయి.→ కృష్ణకీర్తి మానవాళికి ఆదర్శ జీవనమార్గాన్ని చూపే దివ్య మార్గదర్శి.
****
008..ఉ.
భక్తులు బ్రాహ్మణాగ్రజుల పూజ్య విధానగుణంబు తోడగన్
శక్తులు వృద్ధసేవలగు శాంతియుత వైభవమొంద వారగన్
యుక్తులు కృష్ణచింతనల యోగ్యులు యాదవు లేల నిల్చినన్
ముక్తికి శాపమొందుటయు ముఖ్యవిచారణ కృష్ణ కీర్తిగన్
భావసారం:
సద్గుణాలు, బ్రాహ్మణభక్తి, వృద్ధసేవ, కృష్ణచింతనలతో జీవించిన యాదవులు విప్రశాపానికి గురికావడం వెనుక ఉన్న కారణాన్ని తెలుసుకోవాలనే పరీక్షిత్తు మహారాజు జిజ్ఞాసనే ఈ శ్లోక సారాంశం. �
****
09..మ. కో
ఏది తప్పునొ యాదవాగ్రజ యేదినొప్పునొ భేదమై
నాదినాదను తీవ్రకోపము నమ్మసఖ్యత యేలనో
వాదిగాప్రతి వాదిగాకధ వాక్య మేలను తెల్పుమా
ఆది కృష్ణుడు కీర్తితోకదలాది వాక్య రహస్యమున్
మ.కో
→ యాదవులలో ఏ తప్పు చోటుచేసుకుంది? ఏ కారణంతో వారి మధ్య విభేదాలు పుట్టాయి?→ పరస్పర ప్రేమాభిమానాలతో జీవించిన వారు కోపావేశాలకు లోనై స్నేహబంధాన్ని ఎందుకు కోల్పోయారు?→ ఒకరికి ఒకరు ప్రతివాదులుగా మారిన ఆ పరిణామ క్రమాన్ని వివరించమని పరీక్షిత్తు అడుగుతున్నాడు.→ ఈ సంఘటన వెనుక ఉన్న శ్రీకృష్ణుని సంకల్ప రహస్యాన్ని, దివ్యలీలను వివరించమని కోరుతున్నాడు.
****
ఉద్ధవ గీత ప్రథమ అధ్యాయంలోని మొదటి శ్లోకం:
శ్రీబాదరాయణిరువాచ
కృత్వా దైత్యవధం కృష్ణః సరామో యదుభిర్వృతః ।
భువోऽవతారవద్భారం జవిష్ఠన్ జనయన్ కలిమ్ ॥ 1 ॥ �
తెలుగు తాత్పర్యం
వ్యాసమహర్షి కుమారుడైన శుకమహర్షి ఇలా చెప్పాడు:
దైత్యులను సంహరించి, యాదవులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న శ్రీకృష్ణుడు భూమిపై అవతరించిన ఉద్దేశ్యమైన భూభారాన్ని తొలగించాడు. అయినప్పటికీ కాలచక్ర గమనంలో కలియుగ ప్రవేశానికి మార్గం ఏర్పడుతోంది. భూలోక కార్యాన్ని దాదాపు పూర్తిచేసిన భగవంతుడు తన అవతార సమాప్తికి సిద్ధమయ్యాడు
****
ఉద్ధవ గీత – ప్రథమ అధ్యాయం – 2వ శ్లోకం
యే కోపితాః సుబహు పాండుసుతాః సపత్నైః
దుర్ద్యూత హేలన కచగ్రహణాదిభిస్తాన్ ।
కృత్వా నిమిత్తమితరేతరతః సమేతాన్
హత్వా నృపాన్ నిరహరత్ క్షితిభారమీశః ॥ 2 ॥ �
తెలుగు తాత్పర్యం
దుర్యోధనుడు మొదలైన కౌరవులు జూదక్రీడలో మోసం చేయడం, పాండవులను అవమానించడం, ద్రౌపదీదేవిని సభలో అవహేళన చేయడం వంటి దురాచారాల వల్ల పాండవులు తీవ్రమైన ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. ఆ పాండవులను నిమిత్తంగా చేసుకొని, పరస్పరం యుద్ధానికి కూడిన అనేక రాజులను సంహరించి, భూమిపై భారంగా ఉన్న దుష్టరాజుల బలాన్ని భగవంతుడు తొలగించాడు.
****
ఉద్ధవ గీత – మొదటి అధ్యాయం, 3వ శ్లోకం
భూభార రాజపృతనా యదుభిః నిరస్య
గుప్తైః స్వబాహుభిరచింతయదప్రమేయః ।
మన్యేऽవనేః నను గతోऽప్యగతం హి భారం
యద్యాదవం కులమహో హ్యవిషహ్యమాస్తే ॥ 3 ॥ �
భావం
అపరిమిత మహిమగల శ్రీకృష్ణుడు, యాదవుల సహాయంతో భూమిపై భారంగా ఉన్న అనేక రాజులను సంహరించి భూభారాన్ని తగ్గించాడు. అయినప్పటికీ ఆయన ఇలా ఆలోచించాడు:
"భూమిపై భారమైన రాజసేనలను తొలగించినా, ఇంకా యాదవ వంశమే అపార బలం, ఐశ్వర్యం, గర్వంతో భూమికి భారంగా మిగిలి ఉంది. కాబట్టి భూభారం పూర్తిగా తొలగిపోలేదు." �
******
ఉద్ధవ గీత – ప్రథమోధ్యాయం – 4వ శ్లోకం
నైవాన్యతః పరిభవోऽస్య భవేత్ కథంచిత్
మత్సంశ్రయస్య విభవోన్నహనస్య నిత్యమ్ ।
అంతః కలిం యదుకులస్య విధాయ వేణుః
తంబస్య వహ్నిమివ శాంతిముపైమి ధామ ॥ �
భావం
శ్రీకృష్ణుడు తనలో తాను ఇలా సంకల్పించాడు:
"నా ఆశ్రయాన్ని పొందిన యాదవ వంశాన్ని బాహ్య శత్రువులు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ జయించలేరు. నా అనుగ్రహం వల్ల వారి వైభవం అపారంగా పెరిగింది. అందువల్ల భూభారం పూర్తిగా తొలగాలంటే యాదవ వంశంలోనే అంతర్గత కలహాన్ని కలిగించి, వారు పరస్పరం నాశనం అయ్యేలా చేయాలి. వెదురు పొదలో పుట్టిన అగ్ని అదే వెదురును దహించి చివరికి తాను కూడా శాంతించినట్లుగా, యాదవ వంశం అంతమైన తరువాత నేను నా దివ్యధామానికి చేరుతాను." �
----
ఉద్ధవ గీత – ప్రథమ అధ్యాయం – 5వ శ్లోకం
ఏవం వ్యవసితః రాజన్ సత్యసంకల్ప ఈశ్వరః ।
శాపవ్యాజేన విప్రాణాం సంజహ్వే స్వకులం విభుః ॥ �
భావం
శుక మహర్షి పరీక్షిత్తు మహారాజుకు ఇలా చెప్పాడు:
సత్యసంకల్పుడైన శ్రీకృష్ణుడు భూభారాన్ని తొలగించే తన అవతార కార్యాన్ని పూర్తిచేసిన తరువాత, యాదవ వంశం కూడా భూమికి భారంగా మారవచ్చని గ్రహించాడు. తన సంకల్పం ప్రకారం బ్రాహ్మణుల శాపాన్ని ఒక నెపంగా చేసుకుని, సర్వశక్తిమంతుడైన భగవంతుడు తన స్వకులమైన యాదవ వంశాన్ని అంతం చేయించాడు. �
****
ఉద్ధవ గీత – ప్రథమ అధ్యాయం – 6వ శ్లోకం
స్వమూర్త్యా లోకలావణ్య నిర్ముక్త్యా లోచనం నృణామ్ ।
గీర్భిస్తాః స్మరతాం చిత్తం పదైస్తానీక్షతాం క్రియాః ॥ 6 ॥ �
భావం
శ్రీకృష్ణుడు తన దివ్యసౌందర్యమయ రూపంతో మానవుల నేత్రాలను తనవైపు ఆకర్షించాడు. తన మధురమైన వాక్కులతో భక్తుల మనస్సులను తన స్మరణలో నిలిపాడు. తన పవిత్ర పాదచిహ్నాలు, లీలలు, ఆచరణల ద్వారా ప్రజల కర్మలను ధర్మమార్గంలో నడిపించాడు. ఈ విధంగా ఆయన రూపం, వాక్యం, ఆచరణ మూడు కూడా లోకానికి మార్గదర్శకాలయ్యాయి. �
****
ఉద్ధవ గీత – ప్రథమ అధ్యాయం – 7వ శ్లోకం
ఆచ్ఛిద్య కీర్తిం సుశ్లోకాం వితత్య హ్యంజసా ను కౌ ।
తమోऽనయా తరిష్యంతీత్యగాత్ స్వం పదమీశ్వరః ॥ �
భావం:
శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తన అవతార కార్యాన్ని పూర్తి చేసిన తరువాత, తన పవిత్రమైన కీర్తిని, దివ్య లీలలను ఈ భూమిపై విస్తారంగా వ్యాపింపజేశాడు. భవిష్యత్తులో కలియుగ ప్రభావంతో అజ్ఞానాంధకారంలో పడే జనులు తన ఈ దివ్య చరిత్రను శ్రవణం చేసి, స్మరణం చేసి ఆ అజ్ఞాన చీకటిని దాటగలరని భావించి, తన స్వధామానికి తిరిగి వెళ్లాడు. �.
ఉద్ధవ గీత – ప్రథమ అధ్యాయం – 8వ శ్లోకం
రాజా ఉవాచ ।
బ్రహ్మణ్యానాం వదాన్యానాం నిత్యం వృద్ధోపసేవినామ్ ।
విప్రశాపః కథమభూత్ వృష్ణీనాం కృష్ణచేతసామ్ ॥ 8 ॥ �
భావం:
పరీక్షిత్తు మహారాజు శుక మహర్షిని ప్రశ్నిస్తూ ఇలా అన్నాడు:
"బ్రాహ్మణులను గౌరవించే, దాతృత్వగుణం కలిగిన, ఎల్లప్పుడూ పెద్దలను సేవించే, శ్రీకృష్ణునిపై మనస్సు నిలిపిన వృష్ణివంశీయులకు బ్రాహ్మణుల శాపం ఎలా కలిగింది? అలాంటి సత్పురుషులు విప్రశాపానికి పాత్రులు కావడానికి కారణమేమిటి?" �
ఉద్ధవ గీత – ప్రథమ అధ్యాయం – 9వ శ్లోకం
యత్ నిమిత్తః స వై శాపో యాదృశో ద్విజసత్తమ ।
కథమేకాత్మనాం భేద ఏతత్ సర్వం వదస్వ మే ॥ 9 ॥ �
భావం:
పరీక్షిత్తు మహారాజు శుక మహర్షిని ఉద్దేశించి ఇలా అడిగాడు:
"ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! యాదవులకు వచ్చిన ఆ బ్రాహ్మణ శాపానికి కారణం ఏమిటి? ఆ శాపం ఎటువంటిది? పరస్పరం ఎంతో ఐక్యంగా, ఒకే ఆత్మవలె జీవించిన యాదవుల మధ్య భేదం ఎలా కలిగింది? ఈ విషయమంతా నాకు వివరంగా చెప్పండి."
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి