750. .. మహా స్రగ్ధరా .. స జ త న స ర ర గ .. యతి .. 9 ,16
పద్యం (మహా స్రగ్ధరా):
జనకోటి పొందె విద్యాశరణము యగుటే జాతికంతా సమానమ్మే
నినుమేచ్చ విద్యాసాధ్యా నిరతము యగుటే నీడమల్లె నిదానమ్మే।
కనుమా విషాదలక్ష్యా గతులను తలచీ కర్మలన్ని విధానమ్మే
వినుమా విశాలవిద్యా వినయములుగనే విశ్వమందున శ్రీదేవీ॥
🌸 సరళ భావం:అనేక జనులకు విద్య శరణ్యమైతే, సమాజమంతా సమానత్వాన్ని పొందుతుంది।నిన్ను (దేవిని) స్మరించి విద్యలో నిత్యం శ్రద్ధతో ఉంటే, అది నీడలాగా శాంతిని ఇస్తుంది।విషాదకరమైన లక్ష్యాలను దాటి, కర్మలను సరిగా ఆచరించాలి।విశాలమైన విద్య, వినయంతో కలిసినప్పుడు, అది ప్రపంచమంతా వ్యాపిస్తుంది—ఓ శ్రీదేవీ!
*******
751.పద్యం (మాఘ – స భ భ గ గ (యతి 7)
చిరునవ్వే జయచేష్టల గానున్ పలుకే పాఠ్యము పావనమేనున్
దరహాసమ్మగు ధ్యానముగానున్ తలపే ధ్యానము ధర్మముగానున్।
వరదానమ్మగు పాఠముగానున్ వలలే మూలము వాక్కులుగానున్
పరమార్థమ్మగు పాలనరూపం తలపుల్ నిత్యము తన్మయదేవీ॥
🌸 సరళ భావం:చిరునవ్వు, మంచి ప్రవర్తన మనిషికి జయాన్ని అందిస్తాయి; మంచి మాటలు పావనమైన పాఠంలా మారుతాయి.దరహాసం (స్మితం) ధ్యానంగా మారి, మన ఆలోచనలు ధర్మమార్గంలో నడిపిస్తాయి.జ్ఞానం, ఉపదేశం వరప్రదానంలా ఉండి, మాటలే మన జీవితానికి మూలంగా నిలుస్తాయి.పరమార్థం తెలిసిన జీవితం, దేవి స్మరణతో నిత్యం తన్మయత్వాన్ని (ఏకాగ్రత, ఆత్మలీనత) అందిస్తుంది.
🌼 సంక్షిప్త తాత్పర్యం:
👉 మాట – ధ్యానం – ధర్మం – దేవి స్మరణ
ఈ నాలుగు కలిస్తే జీవితం పావనమై పరమార్థమవుతుంది.
*******
752 “రతిశురతి – స భ న స గ (యతి 7)” పద్యం:
వయసే బంధము వరములొలుకేలే వరదతీరగు వనరుమలుపౌనున్
పయనమ్మే జయపలుకు తలపేలే సరళభావము సదరుసుఖమౌనున్।
భయమే నీడలు భజనకథయేలే మరుపుమాయలు మనసుమమతౌనున్
జయమే వీలుగ జపముకథ దేవీ తరువులన్నియు తపమువిధిదేవీ॥
🌸 సరళ భావం:వయసు బంధంలా అనిపించినా, అది ఒక వరంలా మారి జీవన మార్గాన్ని చూపుతుంది.ప్రయాణం (జీవితం) జయాన్ని అందించే మాటలు, సరళమైన భావాలతో సుఖాన్ని ఇస్తుంది.భయం నీడలాంటిది; భజన (దైవస్మరణ) దాన్ని తొలగిస్తుంది, కానీ మరుపు, మమకారం మనసును మాయలో పడేస్తాయి.జపం, దేవి స్మరణ జీవనంలో జయాన్ని ఇస్తాయి; ప్రతి దశ కూడా ఒక తపస్సుగా మారుతుంది.
****
753 “వేశ్యారత్న – తన తన తన గగ (యతి 13)”
పద్యం:
సత్యమ్ము పలుకు ధర్మాన్ని నిలుపు సంసారమలుపు దృష్ట్యా
నిత్యమ్ము విలువ నేస్తమ్ము ఘటన నిర్మాణతలపు దృష్ట్యా।
ముత్యమ్ము మురిపె మౌనత్వయలక ముఖ్యమ్ము తెలువు దృష్ట్యా
పైత్యమ్ము పెరిగ సర్వార్థబలుపు పైకమ్ము మనసు దృష్ట్యా॥
🌸 సరళ భావం: సత్యం మాట్లాడటం, ధర్మాన్ని నిలబెట్టడం — జీవితం సక్రమంగా మలుపు తిప్పుతుంది. నిత్య విలువలు, స్నేహం — మన జీవిత నిర్మాణానికి ఆధారం.మౌనం, సున్నిత భావాలు — ముత్యంలా విలువైనవి; అవి జ్ఞానాన్ని ఇస్తాయి.అజ్ఞానం (పైత్యం) పెరిగితే మనసు తప్పుదారిలో పడుతుంది; అందుకే జాగ్రత్త అవసరం.
******
754.“స్రగ్దర – మ ర భ న య య య (యతి 8, 15)”
పద్యం
సామర్థ్యమ్మే జయమ్మే సమరమగు సుధా సాధ్యసేవాసహాయం
ప్రామాణ్యమ్మే సమమ్మే ప్రణయమగు విధీ ప్రాభవమ్మే వివాహం।
కామత్వమ్మే భయమ్మే కనులకథసుధీ కామ్యలక్ష్యప్రభావం
సామాన్యమ్మే సుఖమ్మే సహనమగు సమా శ్రావ్యభావమ్ముఖాయం॥
🌸 సరళ భావం:సామర్థ్యం ఉంటేనే జయం; జీవితం ఒక సమరం, అందులో సేవా భావం అవసరం.ప్రామాణికత, సమత్వం, ప్రేమ — ఇవే వివాహ జీవితానికి ఆధారం. కామం భయానికి కారణమవుతుంది; కానీ అది లక్ష్యసాధనలో ప్రభావం చూపుతుంది.సామాన్యత, సహనం — ఇవే నిజమైన సుఖాన్ని ఇచ్చే శ్రావ్యమైన భావాలు.
****
755. .. సేంద్ర వజ్ర .. త త జ త ర భ ర గ .. యతి ..12
పద్యం (సేంద్రవజ్ర సమీకరణం):
ప్రాణమ్ము నిస్తేజముగాను సాధ్యాపదం సమభోజ్యము సంతసమ్మున్
మానమ్ము విశ్వాసముగాను పంచే మనస్సుగ యోగము సంబరమ్మున్।
దానమ్ము నిత్యమ్ము చేసేటి విద్యా దయాసుఖమ్మేమది సాహసమ్మున్
వైనమ్ము లక్ష్యమ్మనేది సంధ్యావరమ్ముగానేగతి శోభదేవీ॥
🌸 సరళ భావం:ప్రాణం నిస్సత్తువగా ఉన్నా, సరైన మార్గం ఉంటే ఆనందం పొందవచ్చు.మానం, విశ్వాసం కలిగిన మనసు యోగంతో సంతోషాన్ని ఇస్తుంది.దానం, విద్య, దయ — ఇవే నిజమైన సుఖాన్ని ఇచ్చే సాహసాలు.లక్ష్యం సరిగ్గా ఉంటే జీవితం శోభాయమానంగా మారుతుంది, దేవి కృపతో గమ్యం లభిస్తుంది.
*****
756 .. స్వరవర్షిణి .. స జ జ మ .. యతి ..6
ఛందస్సు కాపాడుతూ సవరణ:
సహనమ్ముగాను సమాజ సాహిత్యం వినయమ్ముగాను విధాన విశ్వాసం
ప్రహసమ్ముగాను సహాయ సమ్మోహం ప్రణయమ్ముగాను ప్రభావ మాధుర్యం
విహరమ్ముగాను వివాద సద్భావం గణనమ్ముగాను గుణాది ఔదార్యం
దహనమ్ము బుద్ధి సమూర్చ శ్రీదేవీ ధనమన్న భుక్తి తనమ్ము శ్రీదేవీ
🌸 సరళ భావం:సహనం, వినయం → సమాజానికి విలువైన సాహిత్యం, విశ్వాసంసహాయం, ప్రేమ → మాధుర్యాన్ని పెంచే శక్తులుసద్భావం, ఔదార్యం → మనసును విశాలం చేస్తాయిబుద్ధి, ధనం → సమతుల్యంగా ఉంటే జీవితం సార్థకం (దేవి కృపతో)
******
757. .. స్వర్ణాక్షి .. మ జ స స య .. యతి ..10
కోపమ్ముల్ విలోల గమనం విధిగాను సేవల్
తాపమ్ముల్ సమర్ధ సహనం తమకమ్ము సేవల్
పాపమ్ముల్ విశాల పయనం తరుణమ్ము సేవల్
శాపమ్ముల్ విధాన విజయం సమరంబు దేవీ
సరళ భావం:కోపం చంచలంగా నడిపించినా, అది విధి మార్గంలో సేవగా మారాలితాపం (కష్టం) ఉన్నా, సహనం ద్వారా అది సేవగా మారుతుందిపాపం కూడా మార్పుతో సతత ప్రయాణంగా మారవచ్చుశాపం కూడా విధి ప్రకారం సమరంలో విజయం అందిస్తుంది — దేవి కృపతో
*******
758 ప్రాంజలి. (1) ...న ర త స గ గ..7
తెలివి ఎక్కువైతే శత్రువులు తోడౌటన్
మలుపు లన్నియే మౌనమ్ము కల కోర్కౌటన్
సలప రింత సం సామాన్య దయ లేకౌటన్
పలుకు మార్చు సంప్రాప్తేను జయ శ్రీదేవీ
సరళ భావం:ఎక్కువ తెలివి ఉంటే, శత్రువులు కూడా పెరుగుతారుజీవితం మలుపుల్లో మౌనం అవసరం అవుతుందిసాధారణ దయ లేకపోతే, జీవితం కఠినమవుతుందిమాట మార్చడం ద్వారా విజయాన్ని పొందవచ్చు — దేవి కృపతో
*******
ప్రాంజలి (2) (759 ) న ర మ న మ గ..10
నుదుటిరాత కష్టాలైతేను ఫలితం రాదేలా
కథలు మారి కోపాలైతే కలతలే యేలేలా।
ఎదను తట్టి ఒప్పుచెప్పే ఎరుకగ జాతేలా
పదును చూసి తప్పు మార్చే పలుకుయే శ్రీదేవీ॥
సరళ భావం:నుదుటి రాత (విధి) కష్టంగా ఉన్నా, ఫలితం రావాలంటే ప్రయత్నం అవసరంకథలు కోపంగా మారితే, జీవితం కలతతో నిండిపోతుందిమన తప్పులను ఒప్పుకొని, అవగాహనతో మారాలిపదును చూసి (జాగ్రత్తగా) తప్పులు సరిచేసే మాటే నిజమైన మార్గం — దేవి కృపతో
******
ప్రాంజలి(3) (760 ) ర జ య భ న గ గ..10
రాదు రాదనీ పలుకేలా రమ్యత మరచుటేలా
లేదు లేదనీ తలపేలా లాస్యము చిలుకుటేలా।
పోదు పోదనీ బతుకేలా పోరుగ వణుకుటేలా
కాదు కాదనీ అనకోయి కాలము మనసు దేవీ॥
సరళ భావం:“రాదు” అని ఎప్పుడూ చెప్పుకుంటూ ఉంటే, జీవితం లోని అందాన్ని మరచిపోతాం“లేదు” అనే భావంతో ఉంటే, ఆనందం తగ్గిపోతుంది“పోదు” అని భయపడితే, జీవితం ముందుకు సాగదుకాదు” అని నిరాకరించకుండా, కాలాన్ని అర్థం చేసుకుని మనసును మార్చుకోవాలి — దేవి కృపతో
********
ప్రాంజలి. (761) భ జ జ భ య గ..9
నిత్య అభివాద వృద్ధ పెద్దలకు సేవేలే
సత్య సహనమ్ము కీర్తి సేవలయశస్సే లే
ముత్యమువలే సహాయ మోక్షవయస్సేలే
పైత్యమును మార్చు వినమ్ర పైకము శ్రీదేవీ
సరళ భావం:ప్రతిరోజూ పెద్దలకు అభివాదం చేసి సేవ చేయడం మనిషి కర్తవ్యము; అది మంచి సంస్కారాన్ని ఇస్తుంది.సత్యం, సహనం కలిగిన జీవితం కీర్తిని, మంచి పేరును తెస్తుంది.ముత్యంలా విలువైన సహాయం చేయడం వల్ల జీవితం ఉన్నత స్థితికి (మోక్ష మార్గానికి) దారి తీస్తుంది.అజ్ఞానం (పైత్యం) ను మార్చి, వినయంతో ఉన్నత స్థాయికి ఎదగాలి — దేవి కృపతో.
******
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి